E129, znany również jako czerwień Allura AC, to szeroko stosowany barwnik syntetyczny, znajdujący zastosowanie w branży spożywczej, kosmetycznej oraz farmaceutycznej. Jego właściwości chemiczne i fizyczne budzą pewne kontrowersje, zwłaszcza w kontekście wpływu na zdrowie. W artykule poruszono tematy związane z jego użyciem, możliwymi zagrożeniami oraz istniejącymi regulacjami prawnymi. Dodatkowo, omówiono dostępne zamienniki dla E129, co pozwala lepiej ocenić jego bezpieczeństwo. Przeczytaj o jego działaniu, zaleceniach dotyczących spożycia oraz o możliwościach zastąpienia go naturalnymi pigmentami.
Co to jest E129 czerwień Allura AC?
Czerwień Allura AC, znana również jako E129, to syntetyczny barwnik azowy o intensywnie czerwonej barwie, który znajduje szerokie zastosowanie w różnych sektorach. Chemicznie jest to związek organiczny, łatwo rozpuszczalny w wodzie, co ułatwia jego wykorzystanie w wielu produktach.
W przemyśle spożywczym E129 jest często stosowany do barwienia:
- wyrobów cukierniczych,
- napojów,
- przetworów mięsnych.
W dziedzinie kosmetycznej znajduje swoje miejsce w kosmetykach kolorowych, a w farmacji używa się go do nadawania koloru syropom i powłokom tabletek.
Pomimo powszechnego użycia, czerwień Allura budzi pewne kontrowersje ze względu na możliwość wywoływania niepożądanych reakcji[3]. W związku z tym poszukuje się coraz częściej naturalnych barwników jako alternatywy.
Właściwości chemiczne i fizyczne
Czerwień Allura AC, znana również jako E129, charakteryzuje się kilkoma istotnymi właściwościami chemicznymi i fizycznymi. To syntetyczny barwnik azowy, który rozpuszcza się w wodzie, alkoholu, glikolu oraz glicerynie, jednak nie w tłuszczach. Dlatego nie znajduje zastosowania w produktach tłustych, takich jak czekolada. Jego wysoka zdolność barwienia czyni go jednak wydajnym w wielu produktach spożywczych, na przykład w masie cukrowej, marcepanie czy napojach. Dostępny jest w postaci proszku, co upraszcza jego rozpuszczanie i użycie. Ciemnoczerwona, intensywna barwa jest typowa dla wyrobów zawierających E129[4].
Synonimy i formy chemiczne
Czerwień Allura AC, znana również jako E129, występuje pod różnymi nazwami i formami chemicznymi. Można ją spotkać jako Allura Red AC, C.I. 16035 lub barwnik spożywczy Red 40. Jest dostępna w postaci soli sodowej, potasowej i wapniowej.
Najczęściej używana jest sól sodowa ze względu na jej doskonałą rozpuszczalność w wodzie, co ułatwia jej zastosowanie w produktach spożywczych. Choć sole potasowa i wapniowa są mniej popularne, wciąż pełnią istotną funkcję w nadawaniu koloru różnym wyrobom.
Zastosowanie E129 w przemyśle
E129 znajduje szerokie zastosowanie w różnych branżach, takich jak spożywcza, kosmetyczna i farmaceutyczna[5]. W przemyśle spożywczym często dodaje koloru takim produktom jak:
- ciastka,
- galaretki,
- żelki,
- płatki zbożowe,
- napoje – zarówno te z bąbelkami, jak i bez.
Jego głęboka barwa, od ciemnopomarańczowej do intensywnie czerwonej, przyciąga wzrok konsumentów. Dodatkowym atutem jest niski koszt produkcji i efektywność barwienia, co czyni go atrakcyjnym dla producentów[6].
W dziedzinie kosmetyków E129 jest używany do koloryzacji:
- szminek,
- cieni do powiek,
- lakierów do paznokci.
W farmacji nadaje barwę syropom i osłonkom tabletek, ułatwiając ich rozpoznanie i poprawiając wizualny odbiór.
Niemniej jednak, E129 budzi pewne kontrowersje związane z potencjalnym ryzykiem zdrowotnym, szczególnie w odniesieniu do dzieci[7]. Na przykład w Szwecji, Francji i Danii zabroniono jego stosowania w żywności.
W odpowiedzi na rosnącą świadomość konsumentów w kwestii zdrowia i bezpieczeństwa żywności, coraz większą popularność zyskują alternatywy, w tym naturalne barwniki.
Przemysł spożywczy i produkty przetworzone
Czerwień Allura AC (E129) to barwnik powszechnie wykorzystywany w branży spożywczej. Znajduje szerokie zastosowanie w różnych produktach, takich jak:
- wyroby cukiernicze,
- galaretki,
- żelki,
- napoje gazowane,
- płatki śniadaniowe,
- masa cukrowa,
- marcepan,
- kremy śmietanowe,
- lukier królewski,
- owoce kandyzowane,
- różnego rodzaju sosy i przyprawy.
Jego intensywna, głęboka czerwień sprawia, że te produkty prezentują się bardziej apetycznie. Popularność E129 wynika z jego efektywności w barwieniu oraz niskich kosztów produkcji, co jest cenione przez producentów żywności przetworzonej. Jednak niektóre kraje, takie jak Szwecja, Francja i Dania, zakazały jego stosowania ze względu na potencjalne zagrożenia dla zdrowia.
Przemysł kosmetyczny i farmaceutyczny
Czerwień Allura AC (E129) jest powszechnie używana jako barwnik w przemyśle kosmetycznym i farmaceutycznym. Przykładowo, stosuje się ją w szminkach, cieniach do powiek czy lakierach do paznokci, by nadać im intensywną barwę. W farmaceutyce E129 znajduje zastosowanie w barwieniu syropów oraz powłok tabletek, co nie tylko poprawia ich estetykę, ale także ułatwia identyfikację. Barwnik ten cieszy się popularnością wśród producentów ze względu na swoją skuteczność i niskie koszty produkcji. Mimo to, istnieją pewne kontrowersje dotyczące jego wpływu na zdrowie.
Zagrożenia związane z E129
Czerwień Allura AC, znana również jako E129, jest związana z pewnymi zagrożeniami zdrowotnymi. Chociaż uznaje się ją za względnie bezpieczny barwnik, może wywoływać efekty uboczne, takie jak reakcje alergiczne typowe dla barwników azowych. Osoby z nietolerancją salicylanów lub astmą mogą doświadczyć nasilenia symptomów po spożyciu produktów zawierających ten dodatek.
Badania na zwierzętach sugerują, że E129 może mieć negatywny wpływ na płodność[8]. Ponadto, istnieją kontrowersje dotyczące jego możliwego działania rakotwórczego, choć Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem nie uznaje go za potwierdzony czynnik rakotwórczy dla ludzi. Mimo braku dowodów na genotoksyczność, niepokój budzi jego wpływ na zdrowie dzieci, zwłaszcza w kontekście nadpobudliwości i problemów z koncentracją.
W niektórych krajach stosowanie czerwieni Allura AC w produktach spożywczych jest zabronione lub wymaga odpowiedniego oznakowania[9]. Warto być świadomym potencjalnych zagrożeń związanych z tym barwnikiem i rozważyć alternatywy w postaci naturalnych barwników.
Działania niepożądane i reakcje alergiczne
Czerwień Allura AC (E129) może prowadzić do niepożądanych skutków, takich jak reakcje alergiczne. Szczególnie narażone są osoby z nietolerancją salicylanów lub astmą. Badania wskazują, że ten barwnik potrafi nasilać nadpobudliwość oraz problemy z koncentracją u dzieci, zwłaszcza gdy występuje w połączeniu z konserwantem E211. Te efekty wzbudzają obawy o jego bezpieczeństwo, co skłoniło niektóre kraje do wprowadzenia zakazów lub ograniczeń jego użycia.
Wpływ na zdrowie i kontrowersje
Czerwień Allura AC (E129) wywołuje sporo kontrowersji ze względu na możliwy wpływ na zdrowie. Chociaż brak jednoznacznych dowodów na jej rakotwórczość, niepokój budzą jej skutki na dzieci. Niektóre badania wskazują na potencjalne zwiększenie nadpobudliwości i trudności z koncentracją u najmłodszych.
Dodatkowo, długotrwały kontakt z tym barwnikiem może prowadzić do problemów zdrowotnych, takich jak zapalenie jelita grubego, co wykazano w eksperymentach na myszach. Dlatego w części krajów użycie E129 jest zabronione lub wymaga specjalnego oznaczenia. W rezultacie konsumenci powinni być świadomi możliwych zagrożeń związanych z jego spożywaniem.
Regulacje prawne i normy spożycia E129
Czerwień Allura AC, znana również jako E129, podlega regulacjom w wielu krajach ze względu na potencjalne zagrożenia zdrowotne. W Polsce i większości państw Unii Europejskiej ten barwnik jest dozwolony, pod warunkiem przestrzegania określonych norm. Według FAO/WHO i Komitetu Naukowego ds. Żywności, zalecane dzienne spożycie (ADI) wynosi od 0 do 7 mg na kilogram masy ciała.
W krajach, gdzie E129 jest dozwolona, producenci są zobligowani do zamieszczania ostrzeżeń na etykietach[11]. Informują one o możliwym wpływie tego barwnika na aktywność i koncentrację u dzieci. Przykładowo, w takich krajach jak Szwecja, Dania i Francja, stosowanie E129 w produktach spożywczych jest całkowicie zabronione.
Normy dziennego spożycia ADI
Normy dotyczące dziennego spożycia czerwieni Allura AC, znanej również jako E129, zostały ustalone przez FAO/WHO. Dopuszczalne dzienne spożycie (ADI) wynosi od 0 do 7 mg na kilogram masy ciała. Kontrola ilości spożywanych barwników syntetycznych jest istotna, zwłaszcza ze względu na ich potencjalnie negatywny wpływ na zdrowie, szczególnie u najmłodszych. W krajach, gdzie użycie E129 jest dozwolone, producenci mają obowiązek umieszczania na etykietach informacji o możliwym wpływie na aktywność i koncentrację.
Regulacje w Polsce i na świecie
Regulacje dotyczące czerwieni Allura AC (E129) różnią się w zależności od kraju. W Polsce oraz większości państw Unii Europejskiej można ją stosować, o ile spełnia się określone normy. Natomiast w takich krajach jak Szwecja, Dania i Francja, E129 jest całkowicie zakazana w produktach spożywczych. Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) wraz z innymi organizacjami, takimi jak Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem, czuwają nad jej bezpieczeństwem. W miejscach, gdzie E129 jest dopuszczona, etykiety muszą zawierać informacje o ewentualnym wpływie na zdrowie dzieci.
Alternatywy dla E129
Alternatywą dla E129, znanego również jako czerwień Allura AC, są naturalne barwniki, takie jak antocyjany (E163)[12]. Te pochodzące z roślin substancje oferują czerwony odcień, dzięki czemu znakomicie zastępują syntetyczne E129. Naturalne kolory są mniej kontrowersyjne i przynoszą dodatkowe korzyści zdrowotne, w tym działanie przeciwutleniające, przeciwzapalne oraz przeciwnowotworowe.
Choć mają słabszą moc barwienia i są droższe w produkcji, ich zastosowanie może pozytywnie wpłynąć na zdrowie konsumentów, co jest istotne w kontekście wzrastającej świadomości dotyczącej zdrowia. Antocyjany, jako alternatywa, mogą zmniejszać ryzyko reakcji nadwrażliwości, co czyni je bezpieczniejszym wyborem niż barwniki syntetyczne.
Naturalne barwniki jako zamienniki
Naturalne barwniki, takie jak antocyjany, stanowią ciekawą alternatywę dla syntetycznych odpowiedników, takich jak czerwień Allura AC (E129). Te pigmenty roślinne oferują różnorodne odcienie czerwieni, dzięki czemu mogą skutecznie zastąpić E129 w wielu produktach. Co więcej, antocyjany nie tylko barwią, ale również przynoszą korzyści zdrowotne. Działają jako przeciwutleniacze, łagodzą stany zapalne i mogą mieć właściwości przeciwnowotworowe, co podnosi poziom bezpieczeństwa dla konsumentów.
Choć ich zdolność barwienia jest słabsza, a koszty wytwarzania wyższe, to naturalne barwniki zyskują na popularności. Dzieje się tak głównie ze względu na ich pozytywny wpływ na zdrowie oraz mniejsze ryzyko wystąpienia reakcji alergicznych. W czasach, gdy świadomość zdrowotna rośnie, naturalne barwniki stają się coraz bardziej pożądane jako bezpieczna alternatywa dla syntetycznych dodatków.
Biobarwniki i ich zalety
Biobarwniki, czyli naturalne pigmenty, oferują szereg korzyści w porównaniu z ich syntetycznymi odpowiednikami. Przede wszystkim są mniej szkodliwe zarówno dla zdrowia ludzi, jak i dla środowiska, co sprawia, że są bardziej bezpiecznym wyborem dla konsumentów. Przykładem mogą być antocyjany, które pochodzą z roślin i oferują dodatkowe korzyści zdrowotne. Wykazują właściwości przeciwutleniające oraz przeciwzapalne. Dzięki biobarwnikom produkty nie tylko zyskują na estetyce, ale także mogą pozytywnie wpływać na zdrowie. Jest to szczególnie istotne w czasach, gdy świadomość zdrowotna społeczeństwa stale rośnie.
- [1] https://pl.wikipedia.org/wiki/Czerwie%C5%84_allura
- [2] https://www.doz.pl/czytelnia/a16105-Czerwien_allura_E129__wlasciwosci_i_zastosowanie._Czy_jest_bezpieczna
- [3] https://ebiola.pl/pl/p/Barwnik-czerwien-Allura-E129/204
- [4] https://dietetycy.org.pl/e129-czerwien-allura/
- [5] https://ostrovit.com/pl/links/czerwien-allura-145.html
- [6] https://leksykon.com.pl/tag/czerwien-allura-ac/page/2/
- [7] https://www.medonet.pl/zdrowie/wiadomosci,zakazano-jej-w-danii-i-francji–w-polsce-wciaz-sie-nia-zajadamy,artykul,85159693.html
- [8] https://kopalniawiedzy.pl/barwnik-spozywczy-czerwien-allura-E129-choroba-Crohna-nieswoiste-zapalenie-jelit,35875
- [9] https://www.doz.pl/czytelnia/a16105-Czerwien_allura_E129__wlasciwosci_i_zastosowanie._Czy_jest_bezpieczna
- [10] https://www.medonet.pl/zdrowie/wiadomosci,zakazano-jej-w-danii-i-francji–w-polsce-wciaz-sie-nia-zajadamy,artykul,85159693.html
- [11] https://www.doz.pl/czytelnia/a16105-Czerwien_allura_E129__wlasciwosci_i_zastosowanie._Czy_jest_bezpieczna
- [12] https://dietetycy.org.pl/e129-czerwien-allura/
- [13] https://ebiola.pl/pl/p/Barwnik-czerwien-Allura-E129/204
Redakcja strony Podajdalejzdrowie.pl
